Dzisiaj, gdy wchodzimy do nowoczesnych, ogrzewanych hal sportowych, a dzieciaki biegają w markowych butach, trudno nam sobie wyobrazić, jak wyglądały początki polskiego szczypiorniaka na Dolnym Śląsku. A wyglądały tak, że linie na boisku malowało się wapnem lub kredą do tablicy, koszulki kupowało się na targu, a zamiast narzekać na złą pogodę – trenowało się w deszczu i na śniegu. O tych czasach, ewolucji gry i o tym, dlaczego bez dyscypliny nie ma sportu, rozmawiamy z panem Gerardem Kwaśniewskim – człowiekiem, który dla piłki ręcznej w regionie zrobił więcej niż niejedna instytucja.
Od młodzika z Oleśnicy do dyrygenta na ławce
Wszystko zaczęło się w 1971 roku. To wtedy młody Gerard Kwaśniewski po raz pierwszy poczuł magnetyzm piłki ręcznej, stawiając kroki w sekcji Pogoni Oleśnica. Początkowo grał na lewym skrzydle, by z czasem przenieść się na środek rozegrania – pozycję stworzoną dla kogoś, kto widzi więcej i potrafi myśleć za innych.
Wojskowe czasy to gra w sekcji WKS Technik Oleśnica, a po powrocie do cywila – powrót do korzeni: Pogoń oraz MZKS Odra Oleśnica pod okiem trenera Mariusza Łyszczyńskiego. Szybko jednak okazało się, że pan Gerard ma predyspozycje do czegoś więcej niż tylko rzucania bramek. Został trenerem. I to nie byle gdzie, bo jego trenerski nos i pasja szybko zaprowadziły go do pracy z młodzieżą w WKS Śląsk Wrocław oraz młodzieżowych kadrach na linii Wrocław–Oleśnica. Tam nie liczyły się układy – liczył się tylko wynik i czysty, sportowy awans.
Kto podaje, ten rządzi. Liczy się zespół, nie jednostka
Wokół filozofii prowadzenia drużyny przez pana Gerarda narosło wiele opowieści, ale on sam najlepiej podsumowuje swoje podejście do młodych zawodników:
„Młodzież pyta się nawzajem: ‚Ile rzuciłeś?’. A to przecież nie jest ważne. Ważne jest to, jaki wynik widnieje na tablicy”.
Trener Kwaśniewski zawsze otwarcie powtarzał, że w piłce ręcznej gwiazdą nie jest ten, kto kończy akcję rzutem. Dla niego kluczowi byli zawodnicy, którzy myśleli na boisku – ci, którzy potrafili celnie podać, wypracować pozycję i doprowadzić do sytuacji bramkowej. Dobry trener jest jak dyrygent, który nie znosi boiskowego egoizmu. Tego uczył go jego własny nauczyciel WF-u, Roger Kulpiński, i tę samą pasję pan Gerard przekazywał dalej.
A warunki? Dzisiejsza młodzież mogłaby przeżyć szok. Brak infrastruktury, brak sprzętu. Koszulki załatwiane własnym sumptem, linie sypane wapnem. Chętnych do gry było jednak tylu, że w soboty o 9:50 na treningi przychodziło po kilkadziesiąt chłopaków! Zimą trenowało się na śniegu, a w niedziele o 10:00 rano nikt nie myślał o spaniu, tylko o walce na boisku.
Nostalgia z perspektywy czasu: Środowe SKS-y
Dla wielu z nas, wychowanków trenera, tamte lata to przede wszystkim niezapomniane, środowe SKS-y. Do dziś z wielką nostalgią wspominam te popołudnia z panem Kwaśniewskim. Na zajęciach zawsze panowała żelazna dyscyplina, ale szła ona w parze z niesamowitą atmosferą. Czekały na nas zawsze urozmaicone ćwiczenia – z kultowym, moim absolutnie ulubionym torem przeszkód na czele. Liczyła się dobra zabawa, ale też coś, co z perspektywy lat uważam za genialną szkołę charakteru.
Po każdym treningu cała grupa siadała razem. Każdy z nas po kolei mówił o swoich błędach, a pan Kwaśniewski na bieżąco analizował naszą grę. Sugerował, co jest do poprawy, co musimy zmienić i jak zachować się następnym razem, by na parkiecie wyszło lepiej. Ta chwila szczerości i feedbacku budowała nas nie tylko jako zawodników, ale jako ludzi.
Ewolucja gry: Szybciej, sprytniej, bez litości
Zapytany o to, jak zmieniła się piłka ręczna, pan Gerard nie kryje fascynacji nowoczesnym stylem. Dawna gra, choć twarda, była wolniejsza. Dzisiejszy szczypiorniak to kosmiczne tempo.
- Współczesna gra: To przede wszystkim kontry, zwody, błyskawiczne przejście przez drugą linię. Trzeba wyprzedzać swoją epokę i przewidywać ruchy przeciwnika o dwa kroki naprzód.
- Głód zwycięstwa: Niezależnie od epoki, na boisku liczy się jedno – sportowa złość, która każe walczyć o każdą piłkę od 1 do 8 klasy. Wyniki takie jak legendarne 17:2 w mini piłce ręcznej nie brały się z przypadku, ale z totalnej dominacji i wybiegania.
Autorska szkoła rzemiosła – Jak trenował Gerard Kwaśniewski?
Metodyka pana Gerarda była prosta, logiczna i piekielnie skuteczna. Dzielił trening w zależności od wieku i umiejętności:
- Klasy 4-5 (Budowanie bazy): Absolutny fundament to technika indywidualna. Bieganie, krok dostawny w obronie, zwinność. Gra lekkoatletyczna z piłkami, rozgrzewka ukierunkowana stricte pod specyfikę piłki ręcznej. Element rywalizacji musiał być dobrze wprowadzony – dzieci musiały chcieć wygrywać ze sobą nawzajem, by potem wygrywać z rywalami.
- Klasy 7-8 (Wejście w taktykę): Tutaj wchodziła już normalna, seniorska piłka. Uczono systemów obronnych (płaskie 6:0, bardziej agresywne 5:1), ale przede wszystkim – chwytu, podania i krycia „każdy swego” na przestrzeni 2×25 metrów. Obowiązywała zasada: 15 minut ostrej pracy w obronie to absolutna konieczność.
- Tajemnica bramkarzy: Wielu trenerów zaniedbuje tę pozycję. Pan Gerard uważał inaczej: bramkarz to 45% sukcesu drużyny. Choć trening bramkarski wymagał ogromu pracy nad sprawnością ogólną, to właśnie tam skupiała się kluczowa uwaga podczas budowania formacji obronnej.
Marzec z piłką ręczną – 17 lat tradycji, która jednoczyła cały powiat
W kalendarzu trenera Kwaśniewskiego był jeden wyjątkowy czas, na który wszyscy czekaliśmy z zapartym tchem – legendarny „Marzec z piłką ręczną”. To nie był zwykły, szkolny turniej, ale potężne wydarzenie z 17-letnią tradycją, które angażowało cały powiat! Skala tej imprezy do dziś robi wrażenie – każde z tych wydarzeń gromadziło średnio aż 400 osób! Hala pękała w szwach, a na parkiecie działo się absolutnie wszystko: organizowano mecze chłopców, dziewczynek oraz wielkie turnieje dla najmłodszych dzieci.
Najpiękniejszym elementem tej tradycji był jednak fakt, że pan Kwaśniewski zapraszał na te wydarzenia swoich dawnych wychowanków. Wracali oni po latach do Oleśnicy, zakładali stroje sportowe i sami brali czynny udział w meczach jako zawodnicy. Dla nas, młodych chłopaków, możliwość zobaczenia ich w akcji i wspólnego świętowania była niesamowitym przeżyciem. „Marzec z piłką ręczną” udowadniał, że piłka ręczna pod wodzą pana Gerarda to nie tylko sport – to wielka, wielopokoleniowa rodzina.
Co daje motywację po latach?
Gdy zapytamy pana Gerarda, co w tym wszystkim było najważniejsze, odpowiedź jest prosta: motywacja do sportu musi iść z samego siebie. Prawdziwa rywalizacja to nie walka o nagrody rzeczowe. Prawdziwa rywalizacja to ta rodząca się wewnątrz człowieka, dająca czystą, niczym niezmąconą satysfakcję z tego, że dało się z siebie wszystko. I tego etosu – twardej pracy, szacunku do rywala i miłości do gry – pan Gerard Kwaśniewski uczył przez całe swoje życie. I uczy nadal, będąc żywą legendą naszej piłki ręcznej.
FUNDACJA DZIAŁAJMY WSPÓLNIE 